Abraham Levin, geboren 22-08-1875 - vermoord 10-09-1943 Auschwitz
Lea Levin-Aron, geboren 12-12-1894 - vermoord 21-05-1943 Sobibor
Philipp Wolf, geboren 29-02-1872 – omgekomen 22-03-1943 Westerbork
Elsa Wolf-Rosenbaum, geboren 31-08-1881 – vermoord 09-04-1943 Sobibor
Abraham Levin is geboren in Passenheim in Duitsland in een gezin van 9 kinderen. In 1935 is hij gevlucht naar Amsterdam, hij was toen weduwnaar.
Lea Aron is geboren in Altona in Duitsland. Ze had twee broers Walter (1902) en Manfred (1893). Vader Salomon Aron is 1933 in Hamburg overleden, moeder Esther Aron Zuckermann vlucht daarna naar Nederland samen met haar kinderen Walter, Manfred en Lea.
Op 11 december 1935 trouwt de 40-jarige Lea Aron met de 60-jarige weduwnaar en restauranthouder Abraham Levin uit Düsseldorf. Het huwelijk vindt plaats in Amsterdam, de woonplaats van Lea en haar moeder Esther, getuigen zijn de broer van de bruid Walter Aron en de zwager van de bruidegom Julius Bier.
Het echtpaar Abraham en Lea Levin-Aron blijft eerst in Amsterdam, maar in juli 1936 vestigen zij zich in Bilthoven aan Rubenslaan 44, samen met broer Walter Aron. Daar openen zij in juli 1936 Pension Felicitas. Volgens de advertentie in het Nieuw Israëlitisch Weekblad was dit pension aangesloten bij de organisatie R.E.O.R. , Ritueel Eten Op Reis. Deze organisatie zorgde ervoor dat er ook op reis goed koosjer gegeten kon worden, gaf daarvoor een jaarlijkse gids uit en adverteerde in het Israëlitisch Weekblad. In het bestuur zaten vooraanstaande personen uit de Joodse gemeenschap in Nederland.
Ook moeder Esther Aron-Zuckermann vestigt in 1936 zich in Bilthoven. Zij woont op verschillende adressen: Rembrandtlaan 65, Beethovenlaan 8, Paulus Potterlaan 20 en als laatste vanaf april 1941 in Overboslaan 50. Ook haar zoon Manfred werd op die datum ingeschreven op dat adres. Zoon Walter verhuist in 1939 naar Hilversum.
Ook pension Felicitas van echtpaar Levin-Aron verhuist geregeld. Eerst zitten zij op de Rubenslaan 44, vervolgens in 1937 aan Beethovenlaan 8 en vanaf 18 december 1939 aan de Nicolailaan 17.
In oktober 1940 wordt een tweede R.E.O.R. pension geopend in Bilthoven. Hotel-pension Bier afkomstig uit Zandvoort lijkt een directe doorstart inclusief gasten te hebben gemaakt aan de Hasebroeklaan 7 in Bilthoven. De eigenaren zijn Julius Bier en zijn vrouw Bertha Bier-Levin, die een zus is van Abraham Levin. In de laatste gids van de organisatie Ritueel eten Op reis uit 1941 staan er in Bilthoven twee pensions vermeld: Pension Felicitas van Abr. Levin aan Nicolailaan 17 ‘de kamers zijn voorzien van stromend water’, en Bertha Bier Rubenslaan 56, Pension. De Joodse pensions in Bilthoven zijn als het ware een familiebedrijf.
Vanaf najaar 1940 zijn Philipp Wolf en zijn vrouw Elsa Wolf-Rosenbaum vast te gast in pension Felicitas. Ook het echtpaar Wolf is gevlucht uit Duitsland. Philipp Wolf was in Fischach geboren in een gezin van 6 kinderen. In 1903 trouwt hij in Frankfurt am Main met Elsa Rosenbaum.die ook uit een groot gezin van 7 kinderen kwam. Het echtpaar vestigde zich in Frankfurt en krijgt 6 kinderen: Ernst (1914) Miriam (1916) Isaak (1918) Bella (1919) Alfred (1920) en Friedel (1925)
In februari 1939 vluchten Philipp en Elsa vanuit Duitsland naar Enschede, samen met hun zoon Isaak Julius. Zoon Isaak vestigt zich in een villa aan de Strootweg in Enschede Haimers Esch genaamd. Dit was een opleiding voor jongeren die zich in Palestina wilden vestigen. De opleiding bestond uit praktische vaardigheden voor het leven in de landbouw en daarbij ook het leren van Hebreeuws, de voertaal die in het land gebruikt zou gaan worden. In 1940 woonden er 55 Palestina-pioniers in Haimers Esch, waaronder Isaak. Philipp en Elsa blijven slechts twee maanden in Enschede en vestigen zich daarna in Den Haag. Nadat in mei 1940 nazi-Duitsland Nederland is binnengevallen worden op 4 september 1940 alle Duitse vluchtelingen opgedragen de kuststrook binnen enkele dagen te verlaten. Onder hen het echtpaar Wolf-Rosenbaum, zij zullen halsoverkop uit Den Haag zijn vertrokken. Vanaf 23 oktober 1940 staan zijn ingeschreven in het Joods pension Felicitas aan de Nicolailaan 17 in Bilthoven. In de zomer van 1941 maken zij een kort uitstapje naar het andere Joodse pension in Bilthoven, dat van Bertha Bier aan de Rubenslaan, maar in het najaar keren ze weer terug naar het pension van echtpaar Levin.
In de zomer van 1942 worden de meeste Joodse inwoners van de Bilt en Bilthoven gesommeerd vertrekken uit de gemeente en in Amsterdam gaan wonen. Op 23 sept 1942 wordt echtpaar Wolf-Rosenbaum ingeschreven op Amstellaan 4 en het echtpaar Levin-Aron op Roerstraat 111.
Elsa Wolf-Rosenbaum gaat in aan de slag als hulp in de huishouding in Rusthuis Abraham in de Jekerstraat 5 en Lea Levin-Aron vindt werk als verpleeghulp in rusthuis Pfeiffer aan de Wouwermanstraat 8 in Amsterdam. Hun werk biedt geen bescherming tegen arrestatie en deportatie. In maart 1943 worden Philipp en Elsa Wolf-Rosenbaum en Lea Levin-Aron opgepakt in Amsterdam. Waarschijnlijk verblijven zij enige tijd in de Hollandse Schouwburg en vervolgens komen zij op 18 maart in Kamp Westerbork aan. Abraham Levin ligt dan als patiënt in het Nederlands Israëlitisch Ziekenhuis en kan volgens de arts niet vervoerd worden. Ook Philipp Wolf is ziek en hij moet bij aankomst in kamp Westerbork direct naar de ziekenhuisbarak waar hij 4 dagen later op 22 maart 1943, overlijdt. Hij wordt zo snel mogelijk gecremeerd en zijn urn met as is later bijgezet in de joodse begraafplaats in Diemen.
Elsa Wolf-Rosenbaum komt in barak 58 terecht. Nadat haar echtgenoot is overleden wordt zij op 6 april 1943 op transport gesteld naar Sobibor met 2019 andere mensen. Daar wordt zij bij aankomst direct vermoord, 61 jaar oud.
Ook met Lea Levin-Aron gaat het niet goed. Zij wordt in april 1943 in het ziekenhuis van het kamp opgenomen en in mei gaat zij naar barak 84, de zogenaamd ‘oudeliedenbarak’. Haar echtgenoot Abraham Levin ligt dan nog steeds in het Nederlands Israelitisch Ziekenhuis in Amsterdam. Op 15 mei is er een bevel uitgegaan van de kampcommandant van kamp Westerbork dat eenieder die niet meer tot de stam van het kamp behoort, en een ieder die niet door de ‘Zentralstelle’ of door een andere Duitse instantie is teruggesteld, zich voor komende transport gereed dient te houden. Lea Levin- Aron kan het noodlot niet langer ontlopen en wordt op 18 mei 1943 op transport gezet. naar Sobibor. Daar wordt zij bij aankomst op 21 mei 1943 vermoord, 48 jaar oud.
Uiteindelijk komt ook Abraham Levin op 6 juli 1943 in Kamp Westerbork terecht. In de eerste week van september 1943 werd in kamp Westerbork bekend gemaakt dat het kamp opgeheven zou worden en alle aanwezigen moesten worden doorgestuurd, naar Auschwitz of naar een van de andere kampen. Alle ‘Sperres’ zouden hun waarde verliezen. Het zorgde voor grote beroering in het kamp, waar velen nog hoopten dat de oorlog spoedig ten einde zou komen en zij niet doorgestuurd hoefden te worden. Op dinsdag 7 september volgde het 72e transport, naar Auschwitz, bestaande uit 27 wagons, met hierin 987 gedeporteerden waaronder Abraham Levin. Bij aankomst in Auschwitz op 10 september 1943 is hij direct vermoord, 68 jaar oud.
Nabestaanden
Van de 8 broers en zussen van Abraham Levin zijn er twee voor de Tweede Wereldoorlog al overleden. Van de overige 6 zijn er 4 door de nazi’s vermoord. Waaronder ook zijn zusje Berta Bier-Lewin, die samen met haar echtgenoot Julius Bier in februari 1944 in Auschwitz is vermoord.
Moeder Esther Aron- Zuckermann is in maart 1943 vermoord in Sobibor. Broer Walter Wolf is in maart 1944 ergens in midden-Europa door de nazi’s vermoord. Broer Manfred heeft de oorlog in onderduik in Bilthoven overleefd. ( Zie: Overboslaan 50)
Philipp en Elsa Wolf-Rosenbaum hadden 6 kinderen. Zoon Alfred overleed in 1932 en dochter Friedel in 1940, en ook zoon Ernst overlijdt jong, de omstandigheden van alle drie zijn niet bekend. Zoon Isaak Julius wordt in maart 1944 in Auschwitz vermoord. Dochters Miriam Meyer-Wolf en Bella Caro-Wolf overleven de oorlog, trouwen en krijgen kinderen, beiden bereiken een hoge leeftijd. Ze overlijden in 2004 en 2001 in de Verenigde Staten van Amerika. Waarschijnlijk wonen daar nog kleinkinderen van het echtpaar Wolf-Rosenbaum.
ALIJ