Debora Bamberger, geboren 23-01-1920 - vermoord 27-08-1943 Auschwitz
Debora Bamberger is in Amsterdam geboren als tweede dochter van Samuel Bamberger, handelsreiziger van beroep en Milka Mulder, afkomstig uit een diamantslijpersfamilie. Haar oudere zus Estella is in 1914 geboren. Als Debora twee jaar oud is, scheiden haar ouders en haar vader overlijdt in 1938. Op 17 januari 1940 krijgt Debora een zoon die de naam Norbert Otto Bamberger krijgt. Vader is Herbert Albert Paul Tausk (1911, Wenen) die in maart 1939 van Wenen naar Nederland is gevlucht en in mei 1939 per schip verder is gegaan naar Peru. In 1941 wonen Debora en baby Norbert in Amsterdam op Breughelstraat 4 samen met moeder Milka Mulder, stiefvader Norbert Mansfeld, zus Estella en zwager Henriques Dias Santilhano. Debora werkt als typiste bij de Joodse Raad in Amsterdam en weet daarmee in eerste instantie aan deportatie te ontkomen. Als in mei 1943 ook de medewerkers van de Joodse Raad zich moeten melden voor deportatie naar Kamp Westerbork besluit zij in onderduik te gaan. Haar driejarig zoontje Norbert kan zij met hulp van het echtpaar Wesseldijk-Keers in Zeist onderbrengen bij een kinderloos echtpaar. Zelf vindt zij een schuilplaats als kindermeisje bij het gezin van Ad en Anneke Donker-Vallenduuk in Bilthoven op Dr Julius Röntgenlaan 6. Voor de kinderen in dat gezin wordt haar naam geheim gehouden, voor hen is zij ‘juffie’.
Al na een paar weken gaat het mis door verraad. Op een van de eerste dagen van augustus 1943 doet de SD onder leiding van ene Moser een inval in het huis aan de Dr. Julius Röntgenlaan 6. Debora Bamberger en Ad Donker worden gearresteerd. Debora Bamberger komt op 14 augustus in Kamp Westerbork aan en wordt zoals dat gaat met opgepakte onderduikers, versneld op transport gezet. Op 24 augustus gaat zij op transport naar Auschwitz in een goederentrein met 27 wagons. Hierin worden 1.001 mensen afgevoerd, van wie uiteindelijk niet meer dan 16 vrouwen en 12 mannen overleven. Debora ziet kans een briefkaart uit de trein te gooien geadresseerd aan de (ons verder onbekende) heer Snieder, per adres het tuberculose sanatorium Hoog Blaricum in Bussum.
Lieve heer Snieder, Ik wil even berichten dat ik op reis ga. Ik ben hier een week geweest en ga nu verder. Veel nieuws is er niet. Wel dat ik me erg flink hou. Na de oorlog hopen we elkaar weer te zien. U zegt het wel tegen de andere. Hr. Snieder veel liefs van uw Bora. Geef de groeten aan alle andere bekende. Bora
Bij aankomst in Auschwitz op 27 augustus 1943 wordt Debora Bamberger direct bij aankomst in de gaskamer vermoord, zij is dan 23 jaar oud.
Ad Donker is na zijn arrestatie eerst naar Utrecht gebracht en daarna naar het Sicherheitsdienst (SD) hoofdkwartier in Amsterdam waar te hij horen krijgt dat hij naar Kamp Vught zal gaan. Hij weet de SD er echter van te overtuigen dat hij niet wist dat het kindermeisje Joods was en komt na enkele dagen vrij. De Utrechtse politieman Thijssen die dan hoofd van politie De Bilt is en een beruchte jodenjager, heeft daar een bemiddelende rol in gespeeld en ook de banketbakker Keers in Utrecht heeft daarbij geholpen door aan de ‘juiste’ persoon een doos bonbons te overhandigen.
Nabestaanden
Zus Estella en zwager Menriques Dias Santilhano proberen naar Frankrijk te vluchten maar worden in Nederland opgepakt. Zij komen terecht in het eerste transport dat van Kamp Westerbork naar Auschwitz gaat op 15 juli 1942 en daar worden zij op 30 september 1942 vermoord. Moeder Milka en stiefvader Norbert Mansfeld worden in 1943 in Sobibor vermoord. Zoon Norbert overleeft de oorlog in onderduik. Dan volgt een zwerftocht langs adressen in Hilversum, Amsterdam, Sliedrecht, Laren, Kamerik en Apeldoorn. In Apeldoorn komt hij terecht in het Joodse weeshuis Pedagogium Achisomog op Zutphensestraat (nu Fuldauerstraat) 78. Hij verlaat in 1957 het weeshuis en gaat naar Peru om zijn biologische vader Herbert Tausk op te zoeken. Na terugkeer uit Peru trouwt Norbert Bamberger met de eveneens in Amsterdam geboren Else Marie Putto. Zij emigreren naar Nieuw-Zeeland waar ze een dochter en een zoon krijgen: Debbie(1963) en Peter (1967). Norbert wordt in Nieuw Zeeland met Norman aangesproken en overlijdt daar op 15 december 2018.
Peter Bamberger heeft op 16 augustus 2026 de struikelsteen voor zijn grootmoeder geplaatst.
ET